Tell a friend about this page
16239
TERZA PAGINA WORLD
Tell a friend about this page
Welcome to the World's Arts Journal. International Arts, Culture, Ideas.
Rubriche

...and more



Triatu in limba Biddanoesa
Commedia

S’iscola in Biddanoa

Millenoexentosbintunu



















Is piciocos de Iddanoa ci in su millenoexentos bintunu ant cumenciau a andae a iscola. Acamba dae manu manca: Peppina Selenu, Assuntina ‘e Cannas (sa maistra), Giuliu Buttau, Antoniccu Pili, Amallia Bonicelli, Pascale Cabiddu, Mariedda Cabiddu, Giuannicheddu Staffa, Peppina Pirrone, Michelina Staffa, Giuannica Stochinu, Giuanna Staffa, Giulia Leanas; secios, sempere dae manca: Filomena Staffa, Michela Leanas, Pascale Stochinu, Girolamo Selenu,  Peppina Cabiddu, Micheli Cabiddu, Luigina Pirrone.


SU FATTU…

Biddanoa, dae cando s’est unia a Biddamanna, millenoexentosetreixi, at accabau de esse una idda, peri su thiu  La Marmora, cando est colau, at bittu una pariga ‘e omos mesu isciusciadas e pagos meres.
Apustis  de sa gherra de su quindici-dexeotto at cumenciau a cresce e  bie su binti, cuddas arreixinis seculares torrant a  donae frutu.
Is piciocos  ci furint andaos a su fronte ‘nd’ant attìu novas ci faent cumprende ca esistit per’un ateru mundu. Si cumenciat a arrejonae de diga e currente elettrica; ma, sa nova prus manna, po noso, est sa scola. Dae incuni at cumenciau aberu a torrae a nasce sa Idda Nostra. Parte de su meritu, a su ci narant is becios nostros, fudi  de custa maistredda seuesa, Assuntedda ‘e Cannas.
Custa lompiada  su lunis in vapore a   Istathione ‘e Iddamanna. Fu sa primu ia ci is piccioccheddos benìant a connosce eite fu custa cosa. Solu caligunu fu giai andau a iscola in Biddamanna. Tottu is ateros non ‘nde iscìant nudda. Is mannos non dda pensànt in su mattessi modu: pagos pensànt ca fut una bella cosa, medas atteros pensànt ca fu mellus a mandae is figios a pasce unu pegus o a fae caligunu cumandu in domu, andae a buttega, a funtana o a buxe su prangiu a is massaios...
In iscola s’imparat a iscrie e a lixe, a cantae e a nae is pregadorias, ca ai cussu tempus, in bidda non c’e fut mancu su predi. Sa maistredda ddue poniat contivixu  po indittae a is piccioccheddos is cosas de iscola e a is mannos su valore.


ATORES:

piciocheddos de iscola
ominis e feminas mannos


Prima parte

(S’intendet su sonu ‘e su vapore, de su fumu nde essit sa maistra, chistionat su seuesu)


Assuntina: Nostra Sennora ‘e su Cramu faei chi in custa dì agati totus is fueddus giustus de mi fai beni offia de is biddanoesus, ciai m’anti finis e nau ca funti genti ona, ospitali e de bonu coru, mi dd’ at nau mammai e thia Cicita ca enint, dogni annu, po impromissa a Santu Asili. Custus non connoscint sa schola e bai e feddis cumprendiri  su valori ci podit tenni, po unu incrasi, po is figlius.
Cun s’agiudu  de osatru e de  i santus deo nci pongiu totu sa bona volontadi..

(S’aperti su “sipariu” e si biet  sa maistra cun d’unu grustu ‘e piciocheddos bestios ass’antiga, iscurthos, comente si pdìat tando ca furint tempos de carestia e de famene. S’aposentu non paret certu un’iscola, una parigaa ‘e mesas e banghittos).

Giuseppa:  Signorina maestra, mi che Mariagiuanna non viene.
Assuntina:   Devi dire Mariagiovanna.
Giuseppa:  Si, perché la mamma, ha detto che  non la fa più venire, che deve               guardare i fratellini, poi deve andare anche alla legna, che ha detto che quando nevica, la  legna non si dd’attit sa maistra.
Assuntina:  Mi dispiace che non venga, peccato! Proprio lei che ha tanta capacità  e  voglia  di imparare.
Pascale:  Anche Filicianu non benit prus, perché deve andare alle pecore e adesso deve anche aiutare il babbo a portare gli agnellini al coile. Il babbo, ha detto “ca a iscola  àndat solu eccini non tenet cosa ‘e fae; piccioccheddu ‘e dovere, agattat sempere a donae axudu in domu o in su sartu. A dexe, o aundix’nnos, si podet giai giunge su xu, treulae e carriae su carru ‘e linna”.
Assuntina: Ragazzi, la scuola è importante.  Voi non sapete ancora leggere e scrivere e neanche fare i conti. Se vi mandano a comprare i sigari del nonno o la conserva vi imbrogliano!...   Manca anche Luigina, come  mai?
Giuanna:   Ma... quella aveva la febbre e la mamma, ha paura che sia la malaria.
Assuntina: Dobbiamo fare la preghiera: chi di voi conosce una preghiera?
Giuseppa: Io so dire su  Babbu Nostru;
Assuntina: Bene, allora dilla...
Giuseppa:  Babbu Nostru ci ses in su celu, santificau su numene tu, bèngiat a nois su regnu su, fatta siat sa voluntade Sua commente in celu aici in sa terra.
Su pane nostru de ognia die donae nosi e perdonae nosi is pecaos nostros comente nos ateros perdonaus is depidores notros.
Non si lasses orrue in tentassione ma libera nos da male, amin  in Gesu.
Assuntina: Brava  - oltre a Giuseppa c’è qualche altro che conosce  preghiere?
(artiant sa manu in nd’una aàariga, ma…)
Assuntina: Giovanna ripeti la preghiera che conosci!
Giuanna: Ave Maria mamma de Deus,,  su Signore est cun Tegus  beneitta ses Tui  ntra tottus is femminas, beneittu su fruttu de is intragnas Tuas Gesu.
Santa Maria mamma de Deus, prega po nos ateros pecadores, imoe e  in s’ora de sa  morte nostra, amin in Gesu.
Giuliu: Deo iscio sa pregadoria ci naro prima de mince corcae:
Mince corco in su lettu,
cun dun’ Angelu derettu,
cun dun’ Angelu contende,
Nostra Signora est predichende,
cun sa luna e su sole,
su Biadu Sarbadore,
Su Biadu Serafinu,
Mamma de bonu camminu,
Mamma de camminu onu,
Deus dòngiat su consolu,
su consolu de sa morte,
a tottus Is  Santos bonanotte.

Pascale: A mimmi mi ndade  indittau una ceddu Artholu:
Su lettu miu es de quattro tancas e unu Deus ddue corcada quattro Santos Luca – Giuanmni, Bartholu e Matteu buonanotte a Issos e a Deus;

(Tottu  in d’una si pèsat a tronae e lampae)

Egidia: Santa Arbara bella  aah… Deo iscio sa pregadoria ci tòcat a nae cando lampat e tronat .
Santu Predu e Santu Giaccu,
boso uxeis is craes de cielu
boso uxeis is craes de lampu
non toccheis fixu axenu
nè in bidda ne in su sartu
Santu Predu e Santu Giaccu.

Micheli: Signorina maestra, io iscio sa pregatoria de Sant’Antoni
Assuntina: Michele  si dice  “ io so”, continua…
Micheli: Sant’Antoni miu Epau
finas a Roma Ses andau
e de Roma Ses benìu
de bellu  nou Ses bestiu
de bellu nou e de cordone
Inditami una rathione
Inditami un Ave Maria
perdona sa fida mia.
Peppe: A mimmi m’ant’indittau custa orathione de nae a mangianu:
Sa ruxe mi faccio e a Deus m’ abratho
e a Deus ma  Adoro e a Nostra Sennora.
Angeliccu: Deo dogna ia ca imbucco in  cresia  o a s’essia inaro:
ca so enniu  a cresia no iscio ci nce torre iu peti ci àttanta su corpus mortu pedo perdonu  a Deus  e a is Santos tottus.
Assuntina: Bravi bambini! Queste preghiere sono molto belle. A scuola ne imparerete molte altre in lingua italiana. Prima di proseguire con la lezione controlliamo se avete ascoltato quello che vi ho detto ieri  riguardo alla pulizia personale.
(sa maistra faet su giru po cumpudae ci tottus s ifunt sciacuaos e ‘nde ogatt unu, Peppe ci paret pagu liumpiu )
Assuntina: Giuseppe, vieni con me al lavamano. E’ molto importante la pulizia della  persona. A  voi non piace lavarvi, la mattina con l’acqua fredda. Con il sudiciume si possono prendere le malattie.
Giuliu: Maè… che cosè il succiumene?
Giuseppa: (spundet prima ‘e sa maistra) su succiu, mammai cando mi biet su succiu narat ca pargio su mannale de sa cabbia.
Assuntina: cosa hai detto?
Giuseppa: Sa maì… in domu nostra ddu es’ sa cabbia ‘e linna po su mannale. Cussu est su porcu ci ingrassat a lande po ddu occie in su mese ‘e idas
Micheli: Maestra, non ha imparato neanche dae cando d’at sciaquau su thrugu con la neve!

( Is cumpangios errient . Commenciat sa scola )

Assuntina: Prima dovete fare le aste.
Antoni: No signorina maestra, perché non contiamo. Io so contare fino a 10.
Egidia: E io fino a 50.
Assuntina: Vediamo un po’, prova a contare tu  Egidia.
Egidia: 1-2-3 ……………………………. 50
Assuntina: Bravissima Egidia. Ora conta tu Pasquale..
Pascale: Deo iscio contae solu fincias a  50.
Assuntina: Prova che ti sento.
Pascale: 1-2-4-5-6-8…….50 (donnia tanti lassat caligunu numeru censa nae e sa maistra ddu curreget. Finiu de contae,  si cantat).
Assuntina: Su bambini cantate con me: “Fratelli d’Italia…
Totus: Fratelli d’Italia.
Assuntina: Ascoltate bene la mia voce: Fratelli…
(De succuba s’ intendet una oxe de omini ci imbucat in scola, est Angeliccu)
Angeliccu: Micheli, pesa a camba ca deppes andae a is crabas!
Assuntina: Buongiorno, perché vuole portare via il bambino?
Angeliccu: Micheli est fixu miu e  deppet ascurtae su ci ddi naro eo.
Assuntina: Ma qui impara a leggere, a scrivere e a fare i conti.
Angeliccu: A contae imparat contando is crabas e is crabittos . A lixe e iscrie  at    imparae… ci no ancu  mai  in sa vida imparet!
Assuntina: Si, la capisco signore, ma Michele è molto attento;  impara in fretta, per questo, lo lasci stare. Vede c’è qualche bambino a cui non piace stare qui come Francesco che, l’altro ieri, con la scusa di andare in gabinetto, non è più tornato e i compagni dicono che non tornerà più. Poverino, Non sa cosa sta perdendo!
Giuliu: (castiando a Micheli), Eitè… deppes andae a ammamae is crabittos?
Micheli: Mih non tochet a tui a ddu fae, e poi non bengias a mi pregontae commente si faet. Tui naras ca oles fae su pastore ma ir berbos ddos discis?
Giuliu: Custu cithu babai at curau una sumentusa ci pensàt ca si moriat. Dd’at nau:
“cando Deus camminaìat a pè s’est incaminau po andae a Morvera, obiau dd’iat centu e unu therpia, pibera, arrana, picciòliga, scarpone e ateros”. Nau ddi siat: “ainue andais bois?” Nau dd’iant: “noso andaus a Morvera a sulae omini, cane e carre battizada e totu su ci si enit dae s’ananti!” Tando Deus at’ispundiu: “Duncas bois andais a sulae totus cussos? Deo si maleixo finas a s’arrexini de su sale e Cristu nd’omini e acantu er Deus est mellus s’omini, Pater, Filius, e Spiridu Santu” (si faet sa ruxe po t res bias  e custu si faet po tres dies “)
Micheli: E s’abila dda iscis accappiae?
Giuliu: Eia ddu iscio,  e iscio peri ca cando est accapiada s’abila non si podet pidigonae ca cinono sinde scappiat.
Angeliccu: Ddu bies ca custu est giai picioccu ‘e dovere! Cando iscit nae is berbos sis cumprendet ca a su sartu ddue andat donnia die… ma… aguà ca non tengio tempus de perde ca appusti prangiu, deppeus andae a su  coile de su Nieddu Mannu a fae su manixu ca non faet a lassae is pegos solos, immoe ca toccat a donae cura po s ’omini e po therpia. Erisea a connau miu ddat mancau una pariga ‘e crabittos .
Assuntina: Ma gli fa bene venire a scuola!
Angeliccu: Ma serbit a  andae a su manixu. Fae fartha, ca una manu ‘e axudu in su  bisongiu est che sa manu ‘e Deus!
Assuntina: Ma almeno domani viene?
Angeliccu: Dipendet de is crabas. Dai, Micheli move is carrones.
Micheli: Buongiorno, maestra spero di rivederla domani.
Angeliccu: Adiosu!
Assuntina: Riprendiamo a cantare. Fratelli d’Italia…
Totus: Fratelli d’Italia…
Assuntina: Bravi state migliorando. Ma a cantare continuiamo domani.
Venendo a scuola, imparate molte cose belle. Tu Giulio che sei molto amico di Michele, vai, questo pomeriggio, a casa sua e cerca di convincere il padre a farlo venire…
Peppe: Maé, lui già vuole venire, ma il babbo  dice che sa scola non serve a   niente.
Egidia: Anche Mariagiuanna e Filicianu non vengono ed è difficile convincere i  genitori.
Assuntina: Andiamo avanti con la lezione.
(imparat a is piciocheddos sa storia de su telefono)
Sapete che si può trasmettere la voce anche in lontananza attraverso un filo e uno strumento che si chiama telefono? Basta avere un filo lungo e si può parlare con persone lontanissime (is piciocheddos funt merevigiaos e sa maistra dd’is fae bie comente fae cun duos bottixeddos de allainu e unu filu ).
Egidia: Che bello! Quante cose s’imparano! Io sono contenta di venire a scuola, signorina  maestra.

( S’ intendet una sennora disispera mutindo sa maistraa: est Allica)

Allica: Sa mai, sa mai, a si infacciae po praxere!
Assuntina: Signora Allica cosa è successo?
Allica: Sa maì fixia mia es malaida meda, uscede meda callentura e no iscio a cale Santu mi invocae.
Assuntia: Sarà la malaria perché anche mia nipote era così ed il dottore ci ha detto di darle il chinino, due volte al giorno, e sembra che  stia migliorando.
Allica: E cin est custu dottore abias  non mi ddu ongiada peri a mimi ca non iscio prus eite fae! Santu Asile Mannu Dottore! Certu solu Deus e is santos podent arremediae a custas cosas.
Assuntina: Il dottore è del mio paese, Seui, se vuole gli posso dire di darmi chinino per Luigina.
Allicca: E comente faccio deo, ca non  tengio mancu un arreale.
Assuntina: Non preoccuparti  in un modo o nell’altro ci arrengeremo.
Allicca: Grazie de tottu, Deus si dda paghet   adiosu!.
Assuntina: Arrivederci e, saluti  Luigina.
Pascale: Sa maistra, lo sa che anche mio cuginetto è malato!
Assuntina: Molti bambini hanno questa brutta malattia;
Pietrino: (est sempere acamba e afundu ‘e sa maistra) Signorina maestra, io sono contento di venire a scuola e piango quando passa il vapore e la porta via.
Egidia: Se è per questo, sabato quando siamo tornati dalla stazione abbiamo pianto tutti e un uomo ci  ha chiesto: “poite seis prangendo, Ecini s’ade scronnau?” Noi gli abbiamo detto che stavamo piangendo perché era partita la maestra e lui ci ha detto: “ maccaraccios, non prangiais ca ciai torrat lunis ci enit”.
Pietrino: (castiando is cumpangios) Si dda nao?
Assuntina: (comente ci non biat s’ora de intende e non comprendendo) Cosa c’è?
Pascale: (a numene de   totus) Signorina, Pietrino deve dire una poesia.
Assuntina: Che poesia?
Pietrino: L’ho inventata io!
Assuntina: Sentiamo…
Pietrino (a fronte arta cumenciat):
“La mia maestra mi piace assai,
io di guardarla non mi stanco mai,  
e che ritorni faccio preghiera,
dalla mattina fino alla sera…

Assuntina (unu pagu cummovia): Grazie Pietrino, sei stato molto gentile, bravo…
Is cumpangios: Eh, eh Pretinu est aberu abili…
Pietrino: Io ho imparato un po’ quando andavo a scuola a Villgrande…
Assuntina: Perchè sei stato già a scuola …a Villagrande?
Pietrino: Sisse, deo, Angeliccu, Crispinu e Peppinu, andiaus a pè,  coliaus in Gorpennoro, Erriu longu Saromini, Bau Arcili e lompias a  Cuccurone …. Solu ca su prus de is bias,  o si frimiaus a giogae a piscarabba in s’errieddu opuru a giogae a birillas fattu e su filetto, ca ddue furint is fosceddos e caliguna ia si stentiaus a circae nios de curculleos, marapigas, marragaos, cando non furint  agilestros o thathallucas e sa scola no si peri scarescìat. Oh…Custa scola mi praxit prus!
Giuannicheddu(frade de Pretinu): Pretinu iscriet in poesia peri cando andat a su sartu. Signorina è più bello venire a scuola, più brutto andare alle pecore. Un giorno mio padre… lo dico in sardo?
Assuntina: Racconta pure!
Giuannicheddu: S’annu passau, babbai m’at mandau a su monte ca depia atobiae unu  accargiu ci mi depiat axudae a pompiae is baccas nostras. Fui atremenau de auguardae ca iat esse erribau in su scuricadorgiu. Cussu non est arribau po nudda e deo d’appo tirau de timorìa! Lampu ddi calet! mi pariat ca de is sussucunas fut erribando su oe d’es mamas orgolesu ci narànt ca si cravàt a totus e deo fui brontu a ‘ce pigae a una mata ‘e orraoali manna. De sa timorìa mi soe scaresciu ca uxia  arrecapidu e ingaungiu in sa tasca e non appo mancu pappau. Dognia umbra mi pariat cuddu oe e, cando  tirat pagu pagu entu,  ognia maugia mi pariat issu e totu Solu acithu est arribau s’ateru e m’a nau: “face ‘e tontu epoite non as mutiu, deo fui apresu apresu". Est istetia sa prima essia a su monte. Non mi dd’apo a scarescie.

Si serrat su “sipariu”, finit sa prima parte.


Segunda Parte

(duos ominis secios in in d’unu leminargiu arrejonanant  de un omini ci corcat in domu de is Serras, ci est ponendo punciones de ferru apetottu  poite depent fae  unu “lagu” po fae luxe…)

Peppeddu:   Appo intendiu ca no sinde deppent leae su sartu  a partie dae su accile ‘e Sarcorie a Murrone, Sa Orta ‘e Sa cubidina, a su Fenu Carcurathu , Bau Mugeris finas a Su Au de s’ilixi  ninca  depent fae unu “lagu” po fae luxe comente a deddie e deo non iscio ci ddue cree o no. Custu sennore ci appétigat su sartu, dognia die e, narant ca est ponendo punciones de ferru apetotu, m’a contau ca, dae s’abba iant a deppe fae allue is luxes.
Sarafinu:   (giovaneddu non connoscet bene su fattu): Non soe comprendendo
nudda! Comente… comente ant a fae’ non s’iscit.
Peppeddu; M’a nau ca sa luxe colat ind’unu liongiu ‘e arramene e alluet comente a deddie. Tui ses picciocheddu e non iscis nudda. Narant ca olent frimae s’erriu po fae  abbarrae  s’abba in modu ci non nde calae prus conca a su Sarrabus, bie cuddas biddas de giosso, Murera, Bidde’e Puthu e Santu Idu.
Sarafinu: Fae… fae sa luxe dae s’abba, boh! Eccommente ant a fae?
S’abba ndedda studat sa luxe no dd’alluet! Detta abba a sa candela ‘e cera e bies eite luxe faet…
Peppeddu: Torro a nae ca sa luxe colat in d’unu liongiu ‘e arramene e ci unu ddu tocat in ca ddu  podet peri occie.
Sarafinu: Non cumprendo, comente ant a fae?
Peppeddu: Ma su liongiu ‘e arramene est imbusciau…
Sarafinu: Boh, no appo cumprendiu!
Peppeddu: Immoe ti conto: fui crabargeddu cando m’ante muttiu a su fronte, a gherrae cun is austriacos. Non fui solu, andiaus a  vogones prenos. Unu vopore prenu, ma ateros furint movios prenos dies primu, si podet nae totus is piccioccos  de s’Isola sarda leaos a su mpiccu ‘e sa guerra, e nde torrànt pagos. Mischinos, deo assumancu soe torrau biu e sanu. Discis cantu picciocos funti mortos in su fronte?  Ma non ti penses ca sa guerra siat una cosa facili; toccàt si move.
Sarafinu: Eite deppiais fae?
Peppeddu: Deppiaus  curre e donae cura po no si sparae, circae unu logu po s’apprigae e sparae a  is inimigos. Calincunu non agatàt logu po s’aprigae e pagu bene sù, ddue lassàt sa pedde. Tando ciai ca fustis tristos, peri poite fustis tottus amigos. Tando ante imbentau is trinceras.
Sarafinu: Eite funti custas trinceras?
Peppeddu: Funti foscios artos e lados ci ‘nce cappìa s’omini ci deppiat sparae. In incuni deppiaus pappae buffae e drormie, pagu ma ormie. A noso sardos no si faiant imbriagae po no time su nimigu, ma su buffongiu no si serbiat peri po no si imbudidae. Dogna  tanti eniat unu cumpangiu po no si attie su ranciu e mantas po si imbusciae.
Sarafinu: Eit’ est  su ranciu?
Peppeddu: Su ranciu fudi sa cosa ‘e pappae ci no si poniant in sa gavetta. Dogniunu teniat sa sua .
Serafinu: Eite o si onànt  a pappae...
Sarafinu: Moe cumencio a cumprende eite est sa guerra! Ma poite ddue ses andau peri tui? E poi te depiais cravae cun cuddos de s’Austria?
Peppeddu: Eia, is austraicos. Depiaus gherrae po torrae a s’Italia su Tritiru, su Veneto e su Friuli e a mimmi m’ante apretau a ddue andae. Mi subenit ca fut in s’ierru… sa balla! Un’annata ‘e porcos bonos ca su lande, s’annu fu premediu  e sanu. Cando a cumenciau a fae frittu e cilixia, fu fattu e non dd’a nociu e is porcos si funt imbonas. Noso nd’iaus pinnigau unu grustixeddu e ddos teniaus in Su Accu e Thios Penneros, cando unu est calau a bidda po attie sale e arrecapidu e est torrau cun is novas:”Mamai tua m’at nau ca depes calae a bidda de presse ca si dd’at nau su marisciallu e tui iscis, ca cando cumandant cussos, toccat a ponne in mente. Podes pensae eite m’es costau, de cussa grathia ‘e Deus es toccau a minde sotae mancai non esset bene cotta… e, calau a bidda, appo agatau is novas: depia move a su fronte…tronu!.. ciai fut nudda!...
Su mangianu deo, Girolamu Selenu, Micheli Bonicelli, Micheli, Giuanni e Costantinu Cabiddu, Cicciu Tinedda e Antoniccu Leana seus andaos e aus chistiu su vopore fincias a Casteddu. Apustis, seus pigaos ind’unu velieru e nde seus calaos in Civitàvecchia. Incuni aus torrau a sece in  su vopore ci nos sind’a leau fincias a su fronte
Serafinu: Ei? e tando eit’à capitau.?. Eit’ais fattu in su fronte?
Peppeddu: Aus gherrau e bintu! Pariccios dd’ue ant lassau sa pedde; de idda non funt torraos prus Giuanni, Micheli, Costantinu Cabiddu e Girolamu Selenu. Mischinos eite fini ante’a ere fattu? Solu Deus dd’at iscie.
Serafinu: Poberitos, eite sorte mala dd’is at capitau. Malaita sa guerra e cini dd’at imbentada puru!
Peppeddu: Comente soe torrau dae su fronte, soe enniu a iscie de custa storia de sa currente. Narant ca  cussa non at a serbie solu po fae una piscina manna,  ma de    custa ant a fae sa luxe.
Serafinu: Custa est bella! Ecommente ant a fae a nde ogae sa luxe de s’abba. Torro a nae ca sa luxe si faet dae su pretollu, dae sa cera e forcis dae su carburu…

(Tottu ind’ una lompet Angeliccu)

Angeliccu:  Salude Peppeddu. Eite nce faes inoe Sarafinu?
Sarafinu: Ca Peppeddu est contandomi de sa guerra ‘e su Tritiru e  m’ at peri chistionau de sa serratura ‘e s’erriu po ninca fae sa luxe.
Angeliccu: Sa luxe ‘e su macchini! Nara cincasu, su xu m’as bittu?
Sarafinu: No, non dd’appo itu.
Angelicu: Eite filàda ase fattu?
Serafinu: De su monte Longu a su Campus de muru, appo girau meda ca fui
Circando is mannalithas de Orrosa ca non funt contoniatas, a domu e
‘Nceddas appo agatatas in is arcos, una angiàda e s’atera, ca uxet is  corros dd’at axutata a sarbae su crabitu dae therpia. Appo agatau su manixu de sa gherratura, su strauscinu...

(Obiant unu grustu ‘e piciocheddos e contant de su ci si faent in iscola)

Luisu (omini de una certa etade si frimat a chistionae cun is piciocheddos): E comente seis inoe ? Non seis andaos a iscola?
Giuannicu: Sa maistra at nau a obiae totus a pratha ‘e cresia ca si depet fae lixe su giornale…
Luisu (merevixiau): Sa maistra depet lixe su giornale? Poite eite dduest iscrittu, eite’at capitau?
Giuannica: Nosse ceddu Luisu, seus noso ci depeus lixe ca aus imparau a lige e   iscrie.
Luisu: Ma ci seis de gianteri andando a iscola, ecomente ais fatu a imparae a lixe…
Micheli: Seus giai un’annu andando a iscola e, certu non totus iscius iscrie e lixe ma caligunu ciai!
(in cussu momentu colat Bartholu e issu puru si frimat a chistiones)
Bartholu: Bonas dies!
Luisu (ispundet): Dies bonas Bartholu, bies ca custos piciocheddos non funt’andaos a iscola e funt’aguardando sa maistra inoe, in pratha ‘e cresia.                                          
Bartholu: Comente non funt totus ci andant a iscola, ma po su ci andant a fae podent abarrae in domu nsoro ca faent fartha po caligunu cumandu. Eit’est custa scola ci ant’ogau, balla seus biendo unu bellu mundu, ah! Dae cussu lampu e guerra est bessindonde noas bonas ci no eit’at a serbie custu lampu es scola. Is piciocos toccat a ddos fae traballae, a imparae a fae su massau o a pasce caligunu pegus ca… si campat de cussu e non de sa bruvura ci funt ogando oe.
Luisu: Ello no est aici, deo ciai non discio ecini ad ere ogau custa studiadura. Ad a esse caliguna moda bogada in continente. Po nae sa beritade, deo puru ca soe istau in su fronte nd’appo itu de dogna colore, peroe est beru ca  acantu studiant is cosas funt de un’ateru etu. Pensae ca in su fronte acantu fustis noso is pisiocheddos chistionànt su francesu comente e nudda e noso, burricos mannos, non d’acabidiaus  mancu un foeddu.
Amerigu (colando in cuni intendet e si frimat): Eite seis narando?
Luisu: Fustis arrexonando de custa scola, eite nde naras Amerì?
Amerigu (benniu dae Bologna annos ainnati fut andau a iscola e iat connotu xente istudiada): Mirae ca sa gnoranza est sa peus cosa.
Bartholu; Amerì, ma eite ses narando?
Amerigu: Agantu ddu at istudiaos sa xente istat mellus de noso, custu olet nae ca sa scola serbit. Apo intendiu nae ca funt imbentando unu carru ci caminat censa xu o quaddos e tando custu bestiamene non at a serbie prus ne po arae o po carrijae linna.
Luisu: Custa est bella ma su latte e su casu ddu faet? Cussu macchini?
Amerigu: (Cun passienthia circat de fae comprende) Piciocos mios, castiae ca is tempos funt cambiando e sa pinna e su tinteri ant a donae a pappae a su mundu enitore, imbiau ecini at a comprende eit’olet nae custa cosa e custu cambiamentu!

(Intendendo custas chistiones Pretinu siddos castiat e ispundet)

Pretinu: Issos non tenent arrexone. Discint ca sa scola serbit a medas cosas, signorina Assuntina nos at nau ca podeus iscie eite capitat in su mundu ci imparaus a lixe ca ddu est iscritu in su giornale. Issa imoe si attit unu giornale e noso, mancai forcis solu Egidiedda, ddu lixet.
Luisu: Ecini est cussa Sennorina Assuntina?
Pretinu: Est sa maistra nostra, cussa ci s’indittat a lixe e iscrie e contae...
Pretina: Mischina nos i olet unu ‘ene ‘e spantu po cussu noso non boleus a      s’inde andae…  
Bartholu: Poite s’inde depet andae?
Pretina: Sinde andat su sabadu ma ciai torrat lunis, noso andaus totus a ncedda accumpangiae a su vapore e cando partit sinde faeus de prantu…s’urtima ia aus obiau un’omini ci at circau de s’apaxiae e nos hat nau ca tanti ciai torràt… ma noso aus prantu etotu.
Pretinu: Deo a sa maistra dd’apo peri scrittu un’ottada.
Bartholu: Assumancu, abonos faeis cun sa sennorina?
Pretinu: Non totus, certos, i narat sa maistra ca i enint a iscola po caentae su bangu. Sa prus intelligente est Egidiedda. Sa maistra hat nau ca ddi faet fae duas classes paris…
Bartholu (nodiu ca non nd’at cumprendiu nudda cambiat argumentu):
Appo nau ca oliat a si mandae a marrae su laore e is feminas a boddie lande ello a ponne fatu ai cussa sennorina… bonas is mammas… funt’enindo tempos bellos, prima sa guerra e non bastat cussa peri sa scola…(sind’andat, bessit de scena)
Luisu (abarrat e si castiat is piciocheddos e ddos pregontat):
Eite faeis in custa scola?
Pascale (leat ainanti a is ateros):
Aus cumenciau faendo is astas cun su lapis e, a pagu a pagu, aus cumenciau a iscrie s’alfabeto e seus arribaos a sa mela…
Luisu: Comente? A sa mela o a Baccu Artacci?
Pascale  (circat de fae comprende a Luisu):
Non est Baccu Artacci est una lettera comente a sa a e ais ateras e... ma issu non est andau mai a iscola e non ddu cumprendet.
Luisu: Mi mancat solu de andae a iscola de ateru soe a postu.
Peppe: E in iscola s’imparant peri ateras cosas…
Giuannicu: Tui imparas peri a ti sciacquae ca ci non sa maistra ti fae comente a s’atera ia ca t’hat frigau su thrugu cun sa nie, baga ti sciaquas.
Peppe: E tui chistis peri calàs de pertighitta cando non imparas sa poesia…
(errient totus)
Micheli: Sa maistra nos imparat peri a fae is contos, aus butu cixiri e pisu po contae e deo soe arribau finas a cinquanta e sa maistra m’hat nau ca una ia ci erribo a centu i mi fae peri stodde.
Luisu: E comente iat a esse custa storia?
Micheli: Mi… ci tengio centu pisos nde potho onae binti a Peppe e tanti a mimi ciai minde abarrat…
Luisu: Balla ciai ddas’imparau su minestrone… sighi aici. Custa est aberu sa scola de su pisu…

(In custu momentu erribat sa maistra e saludat is piciocheddos e sa xente manna)

Maistra: Buongiorno bambini…e signori.
Is piciochedos: Buongiorno sa maistra!
Maistra (castiat unu pagu merevixata is mannos): Buongiorno anche a  voi…
Is mannos (castiandodda unu pagu male): Buongiorno.
Assuntina: Bambini, ci siete tutti?
Unu piciocheddu: No, signorina maestra mancano...
(narat is piciocheddos ci mancat)
Assuntina: Bambini, vi avevo detto che oggi avremo letto il giornale ai vostri genitori, vediamo…
Micheli: Maestra, voglio leggere io.
Assuntina: Facciamo leggere Egidia…

Egidia chistit in manos su giornale e cumenciat a lixe)

Assuntina: Ah… cantu est difficili a indittai a custos piciocheddus candu is mannus non creint in sa cultura e in su ci olit nai sa scola. Epuru custus pipius funt intelligentis e de bonu coru. Seu segura ca ant a sighiri a imparai. Poite in custa vida est totu unu trumbullu. Una cosa possu nai ca sa guerra mia at essi totu po cuscus pipius, po ddus axudai a cumprendiri ca sa vida non est solu a mulli una erbè, una craba o fai su massau. Nci podit essi fincias una vida diversa fatta de istudiu po diventae abogau, dottori, maistu e meglius unu pstori o unu massau ch’isciat ligi o iscrii de unu chi nou. Sa vide mia, po cantu su Signori m’at,a donai luxi at essi po custu.


Si serrat su “sipariu” e cando si torrat a aberre is atores cantant, po saludae, cun su tonu de  otadas:


In difesa ‘e su populu sardu
Unu grazie e unu saludu d’Edoardu

Auguraus ci de salude sa idda ‘nde siat piena
Gratias a totus e si salutat Morena

Ci de dogna male sa idda nde sia fora
Si salutat a totus Eleonora

Auguraus ci sa idda de male s’ind’abbarret lontanu
Ca si salutat e si ringratiat Ivanu

Auguraus ci sa idda andet sempere ene
Ca saludat e si ringraziat  Irene

Bidda mia sia sempre in pache e nemos s’inchiettet
Ca si salutat e si ringraziat Alessiu Sette

Donnia agadiu in su enente siat coiau
Cludiu si ringratiat e s’at saludau

Alessia si saludat cun duos foeddos
A su enente nasciat medas piciocheddos

Auguraus ci sa scola mai in Biddanoa finat
Si salutat e si ringratiat Sabrina

Deo soe Fidelicu e a si saludae m’est onore
E auguro ci studient totus de diploma e de dottore

Deo soe Giuanni e de  sa idda   canto sa bellesa
Ca de palas de pred ‘e leana est bennia sa maistra seuesa


In bidda mia cun is beccixeddos
Po iscrie una pagina de istoria
Custa sì ca est vittoria
Ca su passau ddu podent lixe is piciocheddos
Tene sempre presente is foeddos
E poneddos bene in sa memoria
Censa  tenne contu ‘e su passau est seguru
Ca non nce tenet presente né futuru


A sa idda mia totu canta
i d’auguro annos prus de centu
e a is ci ormint solos in aposentu
ci s’inde scident cun consorte suta ‘e manta
s’eternu riposu in paxe santa
a sos chi po sfortuna sa morte ante tentu
e sos chi prtant lacrima in visu
prestu dd’is torret su sorrisu.


Ant’iscrittu custa cumedia: Alessio Sette e Edoardo Bonicelli (piciocos de scola),  Marisa e Gigi Cocco (genitores), Salvatore Seoni (maistru). Is saludos in poesia funti de Micheli Cabiddu.

Related links:
Un’isciòpero in Bidhanoa
San Basilio Magno: cultura e tradizione
alla festa d’Ogliastra
ARREGORDOS DE TZIU PEPPINU MURINU

Cultura: l'urlo degli uomini in faccia al loro destino.
(Albert Camus)
CULTURA
www.terzapaginaworld.com                              www.villanovastrisaili.com
Ringraziamenti
Collaboratori
Newsletter
L'articolo del mese
Links
Chi sono
Sala Stampa
Cultura
Narrativa
Saggi
Poesie
Speciali
Concorsi
Classics
Collabora
Giallografia
TP Book Review
English




L'Indizio Nascosto
All rights reserved ©